Minder is meer? Nee, minder is VEEL TE VEEL, bij Michael Nymans Potemkin. #hf12

Twee dagen later…

Soms weet je niet goed wat te schrijven: ook de recensent heeft wel eens een writer’s block. Gelukkig publiceerde Jenny Diski van London Review of Books net vrijdag een blog over de functionaliteit van het (nog) niet kunnen schrijven. Blijkbaar was er meer tijd nodig. Maar goed, op een gegeven moment moet je de knoop doorhakken.

Michael Nyman Band: Pantserkruiser Potjomkin

Het was gewoonweg TE LUID. Als popmuziekrecensent is het misschien gewoon om oordoppen mee te nemen, maar als klassieke-muziekrecensent niet. Je wilt ten slotte alle details opzuigen. Maar de Michael Nyman Band schalde zo hard door de speakers, dat ik gedeelten van de voorstelling de vingers in de oren heb gepropt. Het donderend geluid overstemde elke gedachte aan de filmmuziek.

Was het zo de bedoeling, of ging de afstemming tijdens de soundcheck niet goed? Wat was erger: het snijdend galmen van de violen? Of het gillen van de blazers? Minimalisme is toch: minder is meer? Maar hier gold: minder is bij Nyman helemaal niet minder, het is VEEL TE VEEL. Geluid, wel te verstaan. Het was snakken naar het einde.

Nyman schrijft geen etherische Minimial Music, zoals Arvo Pärt dat doet. De enige keer dat hij deze stijl wél gebruikte was in zijn scoring van The Piano. Hij werd er wereldberoemd mee. Voor Nyman een zware last om te dragen, want zijn eigenlijke stijl is machinaal, maniakaal of manisch zelfs. Fanfare Minimal, zo zou je het beter kunnen omschrijven.

Met zijn soundtracks van de barokke, licht absurde films van Peter Greenaway werd hij evenzeer geroemd. Maar zijn filmmuziek van Vertovs De man met de camera werd zeer gemengd ontvangen. Waarom werkt Nymans muziek wel bij The Piano en Greenaway, maar niet bij Russisch cinema? (Behalve dat het TE LUID was?).

Nyman heeft wel eens verteld dat hij zijn muziek voor Greenaway, en ook The Piano, schreef zonder dat de filmbeelden al bestonden. Hij had slechts een script, waarmee hij vervolgens kon gaan ‘schilderen’. Breed uitgesponnen – want minimal – en zeer trage verschuivingen in muzikale stemming waren het gevolg.

Maar Russisch cinema van Vertov en Eisenstein is ‘stom’ cinema. Het is aan de componist om de spanningsopbouw heel expliciet te sturen in dergelijke films. Breed uitgesponnen en langzaam verschuivende muzikale ‘emoties’, tja, dat is gewoon te weinig. (Wel te veel: HET GELUID.)

Maar, eerlijk is eerlijk: de trappenscène was geniaal. Toch kan ik niet mezelf ontrekken aan de gedachte: Bach blijft geniaal ook als je die uitvoert op een Melodica in de Parijse metro. De genialiteit van deze scène is te danken aan de genialiteit van Eisenstein, niet Nyman. Wel absoluut heerlijk was die ene seconde stilte die Nyman de luisteraar gunde. Weldadig haast. Voordat het gewelddadige gedender weer losbarstte. Met TE VEEL GELUID - ik kan niet anders dan erover doordrammen.

Het welluidende origineel

Teleac-cursus muezzin-zang levert weinig dieper inzicht op #hf10

 Hierboven leuke audio van het Holland Festival. We zijn wezen kijken en luisteren bij deze voorstelling. Na afloop spraken we met acteur Sabri Saad el Hamus en recensent Martin Schouten. Zij hadden zo hun eigen opvattingen over dit stuk, dat als volgt werd aangekondigd:

Caïro is de stad met dertigduizend minaretten. Hier hoor je vijf keer per dag boven het straatrumoer uit de kakofonie van de muezzins die de gelovigen oproepen tot het gebed. Maar de regering wil een einde maken aan deze traditie en de oproep, de azan, voortaan via de radio verspreiden. In Radio Muezzin ontmoeten we vier muezzins uit de Egyptische hoofdstad: een boerenzoon, een voormalig elektriciën, een blinde Koranleraar en de vice-wereldkampioen Koranrecitatie. Stefan Kaegi regisseerde de muezzins op een moment dat hun leven ingrijpend dreigt te veranderen. Met achter hen videobeelden uit hun leven vertellen zij over hun geschiedenis en wat de azan voor hen betekent. Dit ‘documentair theater’ levert een verrassende en boeiende inkijk in de moderne Egyptische maatschappij.

Related articles by Zemanta

• Singing lessons for Turkish imams who ruin call to prayer (news.bbc.co.uk)
• Muslim preachers given call-to-prayer singing lessons (telegraph.co.uk)
• Audience makes decisions in Rimini Protokoll’s ‘Best Before’ (seattletimes.nwsource.com)

Het navelpluis voorbij

Door Robbert van Heuven

Het gaat niet om het doel, maar om de reis er naar toe, is zo’n fijn platgetreden cliché dat in menig zweverig citatenboekje figureert. Maar voor de zoektochten van Ilay den Boer en Miriam Stein gaat het cliché toch op. En ze leveren bovendien indrukwekkend theater op. Verder lezen

Festival verdiept reality check nog verder dankzij Rimini Protokoll en de rauwe praktijk van adoptie.

Door Wijbrand Schaap

Duistere familiebanden en keurige kledingcodes gaan wel vaker samen. In de voorstelling Black Tie van het Duitse reality-theatergezelschap Rimini Protokoll krijgen we dat weer eens ingepeperd. Het gezelschap bracht ooit echte ontslagen Sabena-werknemers op het toneel in de voorstelling Sabenation, en hun verhaal over de nonchalance van de Belgische overheid maakte diepe indruk. Ook nu is er volop realiteit in het theater, en verdiept Festival a/d Werf er zijn reality-check mee. We hadden al om Bloed en Bodem wippende Esten, een verscheurde Joodse jeugd in Israël en onze moeizame verhouding met de zuid-molukkers. Nu komen daar de kinderen bij die we ooit kochten i de derde wereld. Verder lezen